مراحل خرمن كوبي سنتي در گذشته نه چندان دور

مراحل خرمن کوبی سنتی

الف) ایجاد خرمنگاه ( خرمن سوواماخ )

اولین گام برای خرمن کوبی ایجاد خرمنگاه صاف و تمیز است . برای خرمن کوبی گندمها ، خرمنگاه ها را با خاک مخصوصی را با آب و کاه ، گل مخصوصی درست می کنند و بر روی خرمنگاه می ریزند و با ماله صاف می کنند تا خرمنگاه صاف و یک دست و تمییز ایجاد گردد تا برای خرمن کوبی آماده گردد . به این کار « خرمن سوواماخ » می گویند .

ب) هلا سورماخ

بعد از خشک سدن خرمنگاه مرحله کوبیدن گندم ها شروع می گردد که توسط وسیله ای به نام « جارجار » انجام می گردد .

جار جار را با چوب مخصوصی مانند بدنه خیش به یوغ ( بویندیریخ ) دو رأس گاو متصل می کردند و خوشه های گندم را به صورت دایره وار بر روی خرمن پهن می کردند و جارجار را بر روی آن حرکت می دادند تا تا خوشه های گندم کوبیده شده و دانه های آن از خوشه جدا گردد . برای بهتر کوبیده شدن خرمن یک یا دو نفر بر روی جار جار می تشینند تا جار جار سنگین تر شده و گندم ها بهتر کوبیده شوند . به این مراحل به اصطلاح« هُلا سورماخ » می گویند .

وَل سورماخ

به قول استاد شهریار که در منظومه حیدربابا می گوید :

نوروز علی خرمنده ول سورردی

گاهدان ینوب کولشلری کورردی

ول ( döven یا Döven به معنی کوبیدن ) وسیله چوبی که در زیر آن سنگها و یا آهن آلات تیزی تعبیه می گردد و برای خرمنکوبی گندم به کار می رود و به وسیله اسب یا قاطر و یا الاغ و یا گاو کشیده میشود . همان جارجار است با این تفاوت که در بیشتر موارد به جای گاو نر ، به آن اسب یا قاطر و یا الاغ میبندند . کسی که ول را میراند ، سرپا روی تختة آن میایستد .